Oin te kantaninga ibukin te bitaki aio bon uarokoan Kiribati nakon te taneiai ae bwainaki ngkai n te Aonnaba, ibukin kauarerekean te kanganga ae ririki n kabonganakin te FOB valuation ao ni katamaroaa naba kamanoakin kaako ake a roko mai tinaniku.
Taan karikirake ake a registered n te VAT ana bon aki rootaki man te mwaing nakon te CIF. Noora katooto nambwa 1, 2 ao 3.
Aomata ke taabo n mwakuri ke rabwata aika a kakaokoro ake a bon tangiria n kan boobwai mai abatera ke aaki kan boobwai mai irouia taan karikirake iaon Kiribati ake a VAT registered, ena iai teutana keeraken mwaitin te VAT ae ana kabwaka nakon te Customs imwain kaotinakoan aia kaako.
Ma e riai n matata bwa kaako ake a bwaka iaan te excise tax a na bon aki rootaki boon kaotinakoaia ngkai e bon tiku iaon te FOB mwakurian kaotinakoana. Noora te katooto nambwa 4.
Man taian ribooti aika a kaotinakoaki man ana rekooti te Customs ao ni kaineti ma taan kao kaako ao e teretere bwa koraki ake a Non-VAT Registrant ma a kaoi aia kaako bwa aia bwai n bitineti, aia katei boo are ana mwakuriia ana bon aki naba rootaki iai ngkai a bon konaa n karaoi aia mark-up ae ana bon raka naba iai n aroia VAT Registrant.
Katooto 4 ao 5 e kaineti nakoia akeke a kaoa aia kaako ke e roko aia kaako bon ibukiia ao tiaki ibukin te bitineti.
E kamatoaa man ana rekooti (records) te Customs bwa e rang karako mwaitiia aomata ake a kaoi aia kaako bon ibukiia ao tiaki ibukin te bitineti ni kabotauaki ma koraki ake a VAT Registered ke Non-VAT Registrants ma a kao kaako ibukin aia bitineti.
Ibukin aio ao ena bon rang uarereke te rootaki nakon te botan aomata ngkai koraki aika nanonaki n Katoto 4 ao 5 e bon boraoi naba aia kaako nakoia akeke a bobwai mairouia bitineti ngkai akea te mark-up ae ana kaaitara bwa bon tii boon kaotinakoana.
A kaungaaki aomata bwa ana karokoi aia ribooti nakon Aobitin te Mwane ni mwangana are te Tax iaon te tareboon number ae 74021806 ngkana iai bitineti aika a nang bubura kibaraken aia boo inanon moan kabonganaakin te CIF ibukin karaoan te tutuo ao te reirei riki ni kamaataata nakoia taan karikirake.
Kam bati n rabwa n ami boutoka nakon te bitaki ni katamaroa aio.
“Te Mauri Te Raoi ao Te Tabomoa”